Câu 4. HĐLĐ là gì?
HĐLĐ là sự thỏa thuận giữa NLĐ và NSDLĐ về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong QHLĐ.
So với BLLĐ 2012, BLLĐ 2019 đã bổ sung nội dung nhằm tăng cường khả năng nhận diện các QHLĐ trên thực tế, theo đó mọi hợp đồng bất kể tên gọi là gì, đều được coi là HĐLĐ nếu có đủ 3 dấu hiệu: (1) Làm việc trên cơ sở thỏa thuận; (2) Có trả lương; (3) Có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên. Quy định này là cần thiết để giải quyết tình trạng “lách” các quy định của Luật, dùng tên gọi khác (giao kết hợp đồng dịch vụ hay hợp đồng cộng tác v.v… thay cho hợp đồng lao động) để né trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ của NSDLĐ về tiền lương, trách nhiệm tham gia BHXH cho NLĐ.
Câu 5. Những hành vi NSDLĐ không được làm khi giao kết, thực hiện HĐLĐ với NLĐ?
Những hành vi NSDLĐ không được làm khi giao kết, thực hiện HĐLĐ được quy định tại Điều 7 BLLĐ 2019, bao gồm 03 nhóm hành vi:
Một là, giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của NLĐ;
Hai là, yêu cầu NLĐ phải thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác cho việc thực hiện HĐLĐ.
Ba là, buộc NLĐ thực hiện HĐLĐ để trả nợ cho NSDLĐ. Đây là điểm mới BLLĐ 2019 so với BLLĐ 2012.
Việc quy định những hành vi trên nhằm mục đích loại trừ những yêu cầu không chính đáng từ phía NSDLĐ đối với NLĐ khi giao kết, thực hiện HĐLĐ. Mặt khác, nếu chấp nhận việc NLĐ phải thực hiện các biện pháp bảo đảm cho việc giao kết, thực hiện hợp đồng là đi ngược lại nguyên tắc tự do việc làm, chống lao động cưỡng bức theo các tiêu chuẩn lao động quốc tế ILO khuyến nghị.
Câu 6. Các loại HĐLĐ theo BLLĐ 2019?
Dựa vào tiêu chí thời hạn của hợp đồng, BLLĐ 2019 quy định có 02 loại HĐLĐ gồm:
- HĐLĐ không xác định thời hạn: Là hợp đồng mà trong đó hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng.
- HĐLĐ xác định thời hạn: Là hợp đồng mà trong đó hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong thời gian không quá 36 tháng kể từ thời điểm có hiệu lực hợp đồng.
Như vậy so với BLLĐ 2012 thì BLLĐ 2019 đã bỏ loại HĐLĐ theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn 12 tháng. Đây là một điểm mới, tiến bộ của BLLĐ 2019 nhằm khắc phục những bất cập trong thực tiễn áp dụng đối với loại hợp đồng mùa vụ có thời hạn dưới 12 tháng như tình trạng NSDLĐ né tránh nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT cho NLĐ nên đã giao kết nhiều lần HĐLĐ mùa vụ có thời hạn dưới 12 tháng cho những công việc có tính chất ổn định, thường xuyên.
CNLĐ Khu kinh tế Dung Quất
Câu 7. Khi HĐLĐ xác định thời hạn hết hạn mà NLĐ vẫn tiếp tục làm việc thì pháp luật lao động phải thực hiện như thế nào?
Để bảo vệ quyền lợi của NLĐ, ổn định việc làm, thu nhập và đời sống cho NLĐ và gia đình họ, BLLĐ 2019 quy định:
- Trường hợp HĐLĐ xác định thời hạn hết hạn mà NLĐ vẫn tiếp tục làm việc thì trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày HĐLĐ hết hạn, hai bên phải ký kết HĐLĐ mới. Trong thời gian chưa ký kết HĐLĐ mới thì quyền, nghĩa vụ và lợi ích của hai bên được thực hiện theo hợp đồng đã giao kết.
- Nếu hết thời hạn 30 ngày kể từ ngày HĐLĐ hết hạn mà hai bên không ký kết HĐLĐ mới thì hợp đồng xác định thời hạn mà hai bên đã giao kết đương nhiên trở thành HĐLĐ không xác định thời hạn.
- Trường hợp hai bên ký kết HĐLĐ mới là HĐLĐ xác định thời hạn thì cũng chỉ được ký thêm 01 lần, sau đó nếu NLĐ vẫn tiếp tục làm việc thì phải ký kết HĐLĐ không xác định thời hạn, trừ 04 trường hợp sau:
- Thứ nhất, HĐLĐ đối với người được thuê làm giám đốc trong doanh nghiệp có vốn nhà nước;
- Thứ hai, khi sử dụng NLĐ cao tuổi, hai bên có thể thỏa thuận giao kết nhiều lần HĐLĐ xác định thời hạn;
- Thứ ba, thời hạn của HĐLĐ đối với NLĐ nước ngoài làm việc tại Việt Nam không được vượt quá thời hạn của giấy phép lao động. Khi sử dụng NLĐ nước ngoài làm việc tại Việt Nam, hai bên có thể thỏa thuận giao kết nhiều lần HĐLĐ xác định thời hạn;
- Thứ tư, phải gia hạn HĐLĐ đã giao kết đến hết nhiệm kỳ cho NLĐ là thành viên ban lãnh đạo của TCĐDNLĐ tại cơ sở đang trong nhiệm kỳ mà hết hạn HĐLĐ.
Câu 8. HĐLĐ phải có những nội dung gì?
Theo quy định tại Điều 21 thì HĐLĐ phải có những nội dung chủ yếu sau:
- Tên địa chỉ của NSDLĐ và họ tên, chức danh của người giao kết HĐLĐ bên phía NSDLĐ;
- Họ và tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi cư trú, số thẻ Căn cước công dân, Chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu của người giao kết HĐLĐ bên phía NLĐ;
- Công việc và địa điểm làm việc ;
- Thời hạn của HĐLĐ;
- Mức lương theo công việc hoặc chức danh, hình thức trả lương, thời hạn trả lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác;
- Chế độ nâng bậc, nâng lương;
- Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi;
- Trang bị bảo hộ lao động cho NLĐ;
- BHXH, BHYT và BHTN;
- Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề.
Câu 9. Thế nào là phụ lục HĐLĐ và giá trị pháp lý của phụ lục HĐLĐ?
Phụ lục HĐLĐ là bộ phận của HĐLĐ và có hiệu lực như HĐLĐ. Các bên của hợp đồng ký kết phụ lục HĐLĐ nhằm hướng tới: (1) để giải thích, quy định chi tiết một, một số điều khoản của HĐLĐ đã ký kết hoặc (2) sửa đổi, bổ sung một số điều khoản của hợp đồng đã ký kết.
Tuy nhiên, nếu các bên muốn thỏa thuận sửa đổi về thời hạn của HĐLĐ thì không thể ký kết phụ lục hợp đồng mà phải giao kết HĐLĐ mới. Đây là một điểm mới của BLLĐ 2019 so với BLLĐ 2012 nhằm khắc phục tình trạng trước đây một số doanh nghiệp né tránh việc ký kết HĐLĐ không xác định thời hạn với NLĐ bằng cách dùng phụ lục hợp đồng để sửa đổi thời hạn của hợp đồng.
Tuy nhiên, khi sử dụng phụ lục hợp đồng, cần lưu ý một số vấn đề sau:
Phụ lục hợp đồng có hiệu lực như HĐLĐ, bởi về bản chất đó đều là thỏa thuận của hai bên, ràng buộc về quyền và trách nhiệm pháp lý.
Trường hợp phụ lục HĐLĐ quy định chi tiết một số điều, khoản của HĐLĐ mà dẫn đến cách hiểu khác với HĐLĐ thì thực hiện theo nội dung của HĐLĐ.
Trường hợp phụ lục HĐLĐ sửa đổi, bổ sung một số điều, khoản của HĐLĐ thì phải ghi rõ nội dung điều, khoản sửa đổi, bổ sung và thời điểm có hiệu lực.
TG-NC (còn nữa)