Câu 60. Các chính sách về bảo vệ thai sản theo quy định của BLLĐ 2019?
Nhằm thực hiện chính sách bình đẳng giới trong vấn đề bảo vệ thai sản, các quy định của BLLĐ 2019 không theo cách tiếp cận truyền thống về bảo vệ lao động nữ mà theo hướng dẫn bổ sung một số nội dung đảm bảo bình đẳng về quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cả lao động nam và lao động nữ trong công việc và trong gia đình cũng như thực hiện các chính sách về bảo vệ thai sản. Cụ thể như sau:
Thứ nhất, đối với thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi:
Theo đó, NSDLĐ không được sử dụng NLĐ (không phân biệt lao động nam, lao động nữ) làm việc ban đêm, làm thêm giờ và đi công tác xa trong trường hợp sau đây:
- Mang thai từ tháng thứ 07 hoặc từ tháng thứ 06 nếu làm việc ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo;
- Đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi, trừ trường hợp được NLĐ đồng ý. Đây là điểm mới của BLLĐ 2019 nhằm trao quyền lựa chọn cho lao động nữ căn cứ vào nhu cầu và khả năng thực tế để tự quyết định việc có làm việc ban đêm, làm thêm giờ hay đi công tác xa khi đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi hay không.
Ngoài ra, lao động nữ trong thời gian hành kinh được nghỉ mỗi ngày 30 phút, trong thời gian nuôi con dưới 12 tháng thuổi được nghỉ mỗi ngày 60 phút trong thời gian làm việc. Thời gian nghỉ vẫn được hưởng đủ tiền lương theo HĐLĐ.
Thứ hai, về chuyển công việc:
Lao động nữ làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm nghề, công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con khi đang mang thai và có thông báo cho NSDLĐ biết thì được NSDLĐ chuyển sang làm công việc nhẹ hơn, an toàn hơn hoặc giảm bớt 01 giờ làm việc hằng ngày mà không bị cắt giảm tiền lương và quyền, lợi ích cho đến hết thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
Quy định trên của BLLĐ 2019 đã được sửa đổi theo hướng chi tiết và linh hoạt hơn, tạo điều kiện cho NSDLĐ được lựa chọn các giải pháp thay thế nhằm đảm bảo quyền lợi cho lao động nữ trong trường hợp không có công việc nhẹ hơn.
Thứ ba, về vấn đề sa thải hoặc đơn phương chấm dứt HĐLĐ đối với NLĐ:
- NSDLĐ không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt HĐLĐ đối với NLĐ vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi, trừ trường hợp NSDLĐ là cá nhân chết, bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, mất tích hoặc đã chết hoặc NSDLĐ không phải là cá nhân chấm dứt hoạt động hoặc bị cơ quan chuyên môn về đăng ký kinh doanh thuộc UBND cấp tỉnh ra thông báo không có người đại diện theo pháp luật, người được ủy quyền thực hiện quyền và nghĩa vụ của người đại diện theo pháp luật.
- Trường hợp HĐLĐ hết hạn trong thời gian lao động nữ mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi được ưu tiên giao kết HĐLĐ mới. Đây là điểm mới, tiến bộ của BLLĐ 2019 bảo đảm quyền việc làm, quyền lao động của lao động nữ.
CNLĐ Khu công nghiệp VSIP trong ca sản xuất
Câu 61. Chế độ nghỉ thai sản được BLLĐ 2019 quy định như thế nào?
1. Về thời gian nghỉ thai sản
- Thời gian nghỉ sinh con chung cho mọi phụ nữ là 06 tháng.
- Trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ 2 trở đi, cứ mỗi con được nghỉ thêm 01 tháng.
- Thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 2 tháng và thời gian nghỉ tối thiểu là 04 tháng.
- Tuy nhiên, lao động nữ có thể đi làm sớm hơn khi đủ các điều kiện: (1) Đảm bảo thời gian nghỉ tối thiểu là 04 tháng (2) Có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền về việc đi làm sớm không có hại cho sức khỏe của NLĐ; (3) Được NSDLĐ đồng ý; (4) Phải báo trước.
Nghĩa vụ báo trước của NLĐ trong trường hợp trên là điểm mới của BLLĐ 2019. Quy định trên là phù hợp nhằm tạo sự chủ động cho NSDLĐ trong bố trí, sắp xếp công việc cho lao động nữ sau khi sinh con đồng thời không làm ảnh hưởng tiến độ sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Trong trường hợp này, ngoài tiền lương của những ngày làm việc do NSDLĐ trả, lao động nữ vẫn tiếp tục được hưởng trợ cấp thai sản theo quy định của pháp luật về BHXH cho đến khi hết thời gian nghỉ theo quy định của pháp luật.
2. Về quyền lợi của lao động nữ khi sinh con
Trong thời gian nghỉ thai sản, lao động nữ được hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về BHXH. Trường hợp lao động nữ có nhu cầu nghỉ thêm ngoài thời gian quy định thì có thể nghỉ thêm một thời gian không hưởng lương sau khi thỏa thuận với NSDLĐ.
3. Bổ sung các đối tượng được hưởng chính sách về chế độ thai sản.
Theo đó, BLLĐ 2019 quy định nam giới được nghỉ khi vợ sinh con, NLĐ nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi, lao động nữ mang thai hộ và NLĐ là người mẹ nhờ mang thai hộ được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản tương thích với quy định của pháp luật về BHXH và pháp luật hôn nhân gia đình.
Câu 62. Nghề, công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con?
BLLĐ 2019 đã bỏ quy định về “Công việc không được sử dụng lao động nữ” thay vào đó là quy định về “Nghề, công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con”. Theo đó:
- Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội ban hành danh mục nghề, công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con.
- NSDLĐ phải cung cấp đầy đủ thông tin về tính chất nguy hiểm, nguy cơ, yêu cầu của công việc để NLĐ lựa chọn và phải bảo đảm điều kiện an toàn, vệ sinh lao động cho NLĐ theo quy định khi sử dụng họ làm công việc thuộc danh mục quy định.
Đây là một điểm mới, tiến bộ thay vì việc ban hành danh mục các công việc cấm sử dụng lao động nữ thì quy định này đã mở rộng cơ hội tiếp cận việc làm, tạo sự bình đẳng về việc làm và các cơ hội khác trong bối cảnh khoa học kỹ thuật công nghệ phát triển, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế. Quy định như trên đồng nghĩa với việc trao quyền cho NLĐ (bao gồm cả lao động nam và nữ) quyết định làm hoặc không làm các công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con nhỏ trên cơ sở được cung cấp đầy đủ thông tin và bảo đảm điều kiện an toàn, vệ sinh lao động.
TGNC