Câu 63. Thế nào là lao động chưa thành niên? Việc sử dụng lao động chưa thành niên phải theo nguyên tắc nào?
- Lao động chưa thành niên là người lao động chưa đủ 18 tuổi.
- Việc sử dụng lao động chưa thành niên phải đảm bảo các nguyên tắc sau:
+ Lao động chưa thành niên chỉ được làm công việc phù hợp với sức khỏe để đảm bảo sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách.
+ NSDLĐ khi sử dụng lao động chưa thành niên có trách nhiệm quan tâm chăm sóc NLĐ về các mặt lao động, sức khỏe, học tập trong quá trình lao động.
+ Khi sử dụng lao động chưa thành niên, NSDLĐ phải có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ; lập sổ theo dõi riêng, ghi đầy đủ họ tên, ngày tháng năm sinh, công việc đang làm, kết quả những lần kiểm tra sức khỏe định kỳ và xuất trình khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.
+ NSDLĐ phải tạo cơ hội để lao động chưa thành niên được học văn hóa, giáo dục nghề nghiệp, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề.
Câu 64. Quy định phạm vi công việc được sử dụng lao động chưa thành niên làm việc như thế nào?
BLLĐ 2019 quy định phạm vi công việc được sử dụng lao động chưa thành niên làm việc như sau:
- Cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 đến chưa đủ 18 tuổi làm các công việc sau đây:
+ Mang, vác, nâng các vật nặng vượt quá thể trạng của người chưa thành niên.
+ Sản xuất, kinh doanh cồn, rượu, bia, thuốc lá, chất tác động đến thần kinh hoặc chất gây nghiện khác.
+ Sản xuất, sử dụng hoặc vận chuyển hóa chất, khí gas, chất nổ.
+ Bảo trì, bảo dưỡng thiết bị, máy móc.
+ Phá dỡ các công trình xây dựng.
+ Nấu, thổi, đúc, cán, dập, hàn kim loại.
+ Lặn biển, đánh bắt thủy sản, hải sản xa bờ.
+ Công việc khác gây tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách của người chưa thành niên.
- Cấm sử dụng NLĐ làm việc ở các nơi sau đây:
+ Dưới nước, dưới lòng đất, trong hang động, trong đường hầm.
+ Công trường xây dựng
+ Cơ sở giết mổ gia súc.
+ Sòng bạc, quán bar, vũ trường, phòng hát karaoke, khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở tắm hơi, cơ sở xoa bóp; điểm kinh doanh xổ số, dịch vụ trò chơi điện tử.
+ Nơi làm việc khác gây tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách của người chưa thành niên.
Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội quy định danh mục “công việc khác” và “nơi làm việc khác” gây tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách của người chưa thành niên.
- NSDLĐ chỉ được tuyển dụng và sử dụng người từ đủ 13 đến chưa đủ 15 tuổi làm công việc nhẹ theo danh mục do Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội ban hành.
- NSDLĐ không được tuyển dụng và sử dụng người chưa đủ 13 tuổi làm việc, trừ các công việc nghệ thuật, thể dục thể thao nhưng không làm tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách của người chưa đủ 13 tuổi và phải có sự đồng ý của cơ quan chuyên môn về lao động thuộc UBND cấp tỉnh (Sở Lao động, Thương binh và Xã hội).
Câu 65. Khi sử dụng người chưa đủ 15 tuổi làm việc phải đảm bảo những điều kiện nào?
Khi sử dụng người chưa đủ 15 tuổi làm việc, ngoài việc phải đảm bảo công việc thuộc danh mục được sử dụng người chưa đủ 15 tuổi làm việc thì NSDLĐ còn phải tuân thủ các quy định sau:
- Về giao kết hợp đồng lao động: NSDLĐ phải giao kết HĐLĐ bằng văn bản với người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện theo pháp luật của người đó (BLLĐ 2012 quy định NSDLĐ phải giao kết HĐLĐ với người đại diện theo pháp luật và phải có sự đồng ý của người dưới 15 tuổi).
- Về thời gian làm việc: Bố trí thời giờ làm việc không ảnh hưởng đến thời gian học tập của người chưa đủ 15 tuổi.
+ Không được quá 04 giờ trong 01 ngày và 20 giờ trong 01 tuần.
+ Không được làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm.
- Phải có giấy khám sức khỏe của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền xác nhận sức khỏe của người chưa đủ 15 tuổi phù hợp với công việc và tổ chức kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất một lần trong 06 tháng.
- Bảo đảm điều kiện làm việc, an toàn, vệ sinh lao động phù hợp với lừa tuổi.
Đặc biệt, khi sử dụng người dưới 13 tuổi làm việc, phải có sự đồng ý của cơ quan chuyên môn về lao động thuộc UBND cấp tỉnh (Sở Lao động, Thương binh và Xã hội). Đây là điểm mới của BLLĐ 2019 nhằm đảm bảo sự phù hợp về tiêu chuẩn lao động quốc tế cơ bản về xóa bỏ những hình thức lao động trẻ em tồi tệ nhất.
Công nhân Nhà máy Nước khoáng Thạch Bích, Công ty cổ phần Đường Quảng Ngãi trong ca sản xuất
Câu 66. Quy định về sử dụng lao động là người khuyết tật như thế nào?
Khi sử dụng lao động là người khuyết tật, NSDLĐ phải đảm bảo tuân thủ các quy định như sau:
- Bảo đảm về điều kiện lao động, công cụ lao động, an toàn vệ sinh lao động và tổ chức khám sức khỏe định kỳ phù hợp với NLĐ là người khuyết tật.
- NSDLĐ phải tham khảo ý kiến của NLĐ là người khuyết tật khi quyết định những vấn đề liên quan đến quyền và lợi ích của họ.
Quy định về nghĩa vụ của NSDLĐ khi sử dụng lao động là người khuyết tật đã có sự điều chỉnh: Từ nghĩa vụ “phải thường xuyên chăm sóc sức khỏe định kỳ phù hợp với người lao động là người khuyết tật” nhằm đảm bảo tính khả thi và phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế về quyền của người khuyết tật.
Ngoài ra, BLLĐ 2019 còn quy định các hành vi bị nghiêm cấm khi sử dụng lao động là người khuyết tật như sau:
- Cấm sử dụng NLĐ là người khuyết tật suy giảm khả năng lao động từ 51% trở lên, khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm, trừ trường hợp NLĐ là người khuyết tật đồng ý.
- Cấm sử dụng NLĐ là người khuyết tật làm công việc độc hại, nặng nhọc, nguy hiểm theo danh mục do Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội ban hành mà không có sự đồng ý của người khuyết tật sau khi đã được NSDLĐ cung cấp đầy đủ thông tin về công việc đó.
Đây là điểm mới của BLLĐ 2019 so với BLLĐ 2012. Tuy là quy định cấm nhưng thực chất đã trao quyền lựa chọn và mở rộng cơ hội việc làm cho lao động là người khuyết tật, trên cơ sở được cung cấp đầy đủ thông tin về công việc, điều kiện an toàn lao động, các biện pháp bảo vệ sức khỏe và an toàn nghề nghiệp. Quy định của BLLĐ 2012 cấm hoàn toàn việc sử dụng lao động là người khuyết tật bị suy giảm khả năng lao động từ 51% trở lên làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm; cấm sử dụng lao động là người khuyết tật làm công việc độc hại, nặng nhọc, nguy hiểm hoặc tiếp xúc với các chất độc hại, vô hình chung đã hạn chế quyền và cơ hội việc làm của người khuyết tật.
Câu 67. Thế nào là NLĐ cao tuổi? Chế độ làm việc của NLĐ cao tuổi được quy định như thế nào?
- NLĐ cao tuổi là người được tiếp tục lao động sau độ tuổi nghỉ hưu theo quy định.
- Khi sử dụng NLĐ cao tuổi, hai bên có thể thỏa thuận giao kết nhiều lần HĐLĐ xác định thời hạn.
- Khi NLĐ cao tuổi đang hưởng lương hưu theo quy định của Luật BHXH mà làm việc theo HĐLĐ mới thì ngoài quyền lợi đang hưởng theo chế độ hưu trí, NLĐ cao tuổi được hưởng tiền lương và các quyền lợi khác theo quy định của pháp luật, HĐLĐ.
- Không được sử dụng NLĐ cao tuổi làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe NLĐ cao tuổi, trừ trường hợp bảo đảm các điều kiện làm việc an toàn.
- NSDLĐ có trách nhiệm quan tâm, chăm sóc sức khỏe của NLĐ cao tuổi tại nơi làm việc.
So với quy định của BLLĐ 2012, BLLĐ 2019 đã điều chỉnh theo hướng: Việc rút ngắn thời gian làm việc hàng ngày hoặc áp dụng chế độ làm việc không trọn thời gian đối với NLĐ cao tuổi không phải là quy định bắt buộc đối với NSDLĐ, mà do hai bên thỏa thuận.
TG-NC