Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời và phát triển gắn liền với quá trình khai thác thuộc địa của thực dân Pháp những năm cuối thế kỷ XIX. Các nhà máy vải sợi, ngành đường sắt, hầm mỏ... lần lượt ra đời. Đội ngũ những người công nhân Việt Nam đầu tiên được hình thành từ đó. Dưới sự áp bức bóc lột hà khắc của thực dân, phong kiến, công nhân Việt Nam đã đoàn kết, tập hợp nhau lại đấu tranh đòi quyền lợi, là cơ sở hình thành Hội Ái hữu, Hội Tương tế trong các nhà máy, xí nghiệp. Cuối năm 1920, người công nhân yêu nước Tôn Đức Thắng đã vận động thành lập Công hội Ba Son ở Sài Gòn. Và chính lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc là người đặt cơ sở lý luận, nền tảng tư tưởng cho việc thành lập tổ chức Công đoàn Việt Nam. Sự ra đời của Chi bộ Cộng sản đầu tiên (3/1929) là kết quả của quá trình vận động, tổ chức công nhân mà Nguyễn Đức Cảnh là một trong những sáng lập viên và giữ vai trò quan trọng. Với cương vị là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương lâm thời, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh được phân công phụ trách công tác vận động công nhân. Ngày 28/7/1929, Đại hội đại biểu Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ lần thứ nhất được khai mạc, bầu Ban Chấp hành Trung ương lâm thời do đồng chí Nguyễn Đức Cảnh làm Hội trưởng. Sự kiện này là mốc son chói lọi trong lịch sử phong trào công nhân và Công đoàn Việt Nam. 

Bác Hồ với cán bộ, công nhân Xưởng Cơ khí, Nhà máy Gang thép Thái Nguyên, tháng 1 – 1964 (nguồn congdoanhatinh.org.vn)

95 năm qua và 13 kỳ đại hội là chặng đường lịch sử vẻ vang của tổ chức Công đoàn Việt Nam, với những tên gọi khác nhau để phù hợp thực tiễn từng giai đoạn cách mạng. Ở bất kỳ hoàn cảnh nào, Công đoàn Việt Nam luôn trung thành với lợi ích giai cấp, lợi ích của người lao động và của dân tộc; phát huy tinh thần đoàn kết, tự lực, tự cường, vận động, tập hợp CNVCLĐ đi đầu trong các phong trào thi đua. Giai cấp công nhân Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, có mặt ở hầu hết các ngành nghề, thành phần kinh tế, là lực lượng quan trọng, đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Công đoàn đã làm tốt vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động; tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội; tham gia kiểm tra, thanh tra, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp về những vấn đề liên quan đến quyền, nghĩa vụ của người lao động; tuyên truyền, vận động người lao động học tập, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, chấp hành pháp luật, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương và Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Bùi Thị Quỳnh Vân trao quà tết cho đoàn viên, CNVCLĐ Quảng Ngãi

Đối với Quảng Ngãi, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh uỷ, tổ chức Công đoàn được hình thành sớm và được đóng góp sức mình trong đấu tranh giành độc lập và xây dựng, phát triển tỉnh nhà. Năm 1938, Hội Ái Hữu tỉnh Quảng Ngãi được thành lập, tháng 4/1945 Chi hội Công nhân cứu quốc hoả xa ra đời, từ đó tổ chức công nhân cứu quốc phát triển rộng khắp, đi đầu trong phong trào hành động cách mạng ở Quảng Ngãi. Từ khi hợp nhất với tỉnh Bình Định thành tỉnh Nghĩa Bình, cũng như sau ngày tái lập tỉnh Quảng Ngãi 7/1989 đến nay, hoạt động công đoàn tỉnh ta đã có những chuyển biến tích cực, phù hợp với tình hình, điều kiện thực tiễn và yêu cầu của CNVCLĐ. Các cấp công đoàn tập trung tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến CNVCLĐ; phát triển đoàn viên, xây dựng tổ chức Công đoàn vững mạnh; tổ chức các phong trào thi đua yêu nước; đại diện bảo vệ, chăm lo phúc lợi đoàn viên.... Tính riêng từ năm 2018 đến nay, có trên 286.800 lượt đoàn viên, CNVCLĐ được thụ hưởng, chăm lo, tặng quà nhân dịp tết nguyên đán hàng năm với tổng số tiền hơn 190 tỷ đồng; 365 đoàn viên có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở được hỗ trợ xây mới và sửa chữa nhà với tổng số tiền trên 13,5 tỷ đồng; phát triển mới gần 70.000 đoàn viên, thành lập mới 97 CĐCS. Hiện nay, toàn tỉnh có 64 cán bộ công đoàn chuyên trách, trong đó gần 30% cán bộ có trình độ chuyên môn sau đại học, 50% có trình độ cử nhân, cao cấp lý luận chính trị, trên 4.700 cán bộ công đoàn không chuyên trách; 1.207 CĐCS, gần 111.850 CNVCLĐ với trên 101.550 đoàn viên công đoàn (thuộc Liên đoàn Lao động tỉnh quản lý); các phong trào thi đua về “Đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của nhân viên y tế hướng tới sự hài lòng của người bệnh”, “Lao động giỏi, Lao động sáng tạo”, “Giỏi việc nước, đảm việc nhà”....được hưởng ứng tham gia tích cực (23 cá nhân đạt giải cao tại Hội thi sáng tạo kỹ thuật tỉnh với các giải pháp tiêu biểu được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng bằng lao động sáng tạo; 87 công trình, giải pháp cải tiến kỹ thuật, ứng dụng kỹ thuật mới, giá trị làm lợi ước tính 10,8 tỷ đồng). Với những thành tựu và đóng góp cho sự phát triển của tỉnh nhà, Liên đoàn Lao động tỉnh được tặng thưởng Huân chương lao động hạng 3 vào năm 2013.

 Công đoàn Quảng Ngãi được Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh trao tặng bức trướng tại Đại hội lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2018- 2023

Có thể nói, phong trào CNVCLĐ và sự phát triển của Công đoàn Quảng Ngãi trong các thời kỳ là một bộ phận khắng khít của lịch sử giai cấp công nhân và hoạt động công đoàn cả nước, góp phần tô thắm thêm truyền thống vẻ vang của giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam. Trong giai đoạn hiện nay, đất nước ta nói chung và Quảng Ngãi nói riêng đang có những thời cơ, thuận lợi và khó khăn đan xen. Yêu cầu nhiệm vụ đặt ra đòi hỏi Công đoàn phải tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động. Do đó, các cấp công đoàn trong tỉnh cần tiếp tục phát huy nội lực, đoàn kết với tinh thần trách nhiệm cao vì đoàn viên, CNVCLĐ, thực hiện những nhiệm vụ trọng tâm, như: Tập trung thực hiện tốt chức năng đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, CNVCLĐ; nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động; đổi mới tổ chức các phong trào thi đua yêu nước trong CNVCLĐ; xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh; thu hút, tập hợp đông đảo người lao động gia nhập Công đoàn Việt Nam, tập trung phát triển đoàn viên, thành lập CĐCS khu vực ngoài nhà nước và phi chính thức; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; tích cực giới thiệu đoàn viên ưu tú để phát triển đảng viên trong công nhân; nâng cao chất lượng công tác nữ công, thúc đẩy bình đẳng giới, chăm lo, bảo vệ quyền lợi của lao động nữ; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động công đoàn.

Phát huy truyền thống, thành tựu đạt được của tổ chức Công đoàn Việt Nam, mỗi cán bộ, đoàn viên, CNVCLĐ trong tỉnh càng phải nỗ lực, khắc phục khó khăn, đoàn kết, năng động, sáng tạo, hăng hái thi đua hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, góp phần thực hiện thắng lợi nghị quyết đại hội đảng các cấp và nghị quyết đại hội công đoàn các cấp nhiệm kỳ 2023-2028 và những năm tiếp theo.

Hồng Trâm