I. TÌNH HÌNH CHUNG VỀ CÔNG TÁC BHLĐ

Trong những năm qua, số lượng doanh nghiệp tăng nhanh, tình tai nạn lao động (TNLĐ), bệnh nghề nghiệp, số vụ cháy nổ làm chết và bị thương nhiều người, gây thiệt hại lớn về tài sản có xu hướng tăng lên hằng năm. Theo báo cáo chưa đầy đủ của 63 tỉnh, thành phố trực thuộc TW trong báo cáo của 6,34% tổng số DN đang hoạt động, năm 2008 đã xảy ra 5.836 vụ tai nạn lao động làm 6.047 người bị nạn, có 508 vụ TNLĐ chết người, làm 573 người bị chết và 1262 người bị thương nặng. Các loại TNLĐ phổ biến vẫn là điện giật (26,7% số vụ, 22,6% số người chết); Ngã cao (17,6% số vụ, 19,8% số người chết); Máy, thiết bị cuốn, cán (5,7% số vụ, 4,7% số người chết). Các lĩnh vực sản xuất xảy ra nhiều tai nạn lao động chết người là: Xây dựng dân dụng, công nghiệp và công trình giao thông; Khai thác khoáng sản; Sản xuất vật liệu xây dựng; Cơ khí.

Theo số liệu báo cáo của Cục Cảnh sát phòng cháy chữa cháy trong năm 2008, cả nước đã xảy ra 1.993  vụ cháy và 30 vụ nổ, trong đó có 1.734 vụ cháy các cơ sở sản xuất, kinh doanh, kho tàng, nhà dân, công sở và 259 vụ cháy rừng, làm chết 59 người, bị thương 234  người.

Nguyên nhân chủ yếu của nhiều vụ TNLĐ và cháy nổ trong thời gian qua là do doanh nghiệp thiếu ý thức cải thiện điều kiện làm việc, do người sử dụng lao động và người lao động vi phạm quy trình, quy phạm kỹ thuật an toàn. Nhiều doanh nghiệp chỉ chú trọng đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh để thu lợi nhuận, không quan tâm vấn đề cải thiện điều kiện làm việc an toàn cho người lao động.

Công tác BHLĐ trong những năm vừa qua diễn ra với 2 xu thế: các DN có vốn đầu tư của các công ty lớn của nước ngoài và nhiều DN trong nước, đặc biệt là các DN làm sản phẩm xuất khẩu ra nước ngoài đã quan tâm cải thiện điều kiện làm việc (ĐKLV), tổ chức các chương trình Cải tiến (Kaizen), 3S, STOP, POSITIVE, điền phiếu góp ý về an toàn có thưởng tại các DN liên doanh với các Cty Nhật bản, các DN thuộc Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam... Ví dụ Tổng CTy CP Dịch vụ kỹ thuật Dầu khí trong 10 tháng năm 2008 đã thu và xử lý 3.389 phiếu của người lao động góp ý ngăn chặn các hành động thiếu an toàn, phát hiện những vị trí nguy hiểm, đạt tỷ lệ trung bình 1 người trong CTy có 1 phiếu góp ý. Tuy nhiên nhiều DN cổ phần hóa có phần lơ là công tác BHLĐ. Đa số các DN tư nhân hầu như rất ít quan tâm thực hiện các quy định pháp luật về BHLĐ, lại sử dụng công nghệ lạc hậu, máy móc, nhà xưởng cũ nên ĐKLV rất nặng nhọc, độc hại và nguy hiểm.

Theo báo cáo của Bộ Y tế, các địa phương đã tổ chức khám 12/25 loại BNN cho 103.859 người, trong đó có 1.037 trường hợp được chẩn đoán mắc bệnh nghề nghiệp. Tính đến hết năm 2008, có 24.175 người mắc BNN. Một số bệnh nghề nghiệp có tỷ lệ cao là: bụi phổi - silic chiếm 74.1%; bệnh điếc do tiếng ồn chiếm 16.01%. Bên cạnh đó có  6.807 vụ nhiễm độc thuốc bảo vệ thực vật với 7.572 trường hợp nhiễm độc, số tử vong là 137 người. So với năm 2007 số trường hợp bị nhiễm độc thuốc bảo vệ thực vật tăng 1,4 lần.

II. CÁC HOẠT ĐỘNG BHLĐ CHỦ YẾU CỦA CÁC CẤP CÔNG ĐOÀN NĂM 2008

1/ Tham gia với Nhà nước xây dựng các văn bản pháp luật, chỉ đạo, hướng dẫn các cấp CĐ về BHLĐ

- Tham gia với Liên ngành xây dựng dự thảo Thông tư mới về công tác BHLĐ ở cơ sở (sửa đổi, bổ sung Thông tư liên tịch 14/1998/TTLT-BLĐTBXH-BYT-TLĐLĐVN ngày 31/10/1998 hướng dẫn việc tổ chức thực hiện công tác bảo hộ lao động trong doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh).

- Góp ý kiến dự thảo Chỉ thị 18/2008/CT-TTg ngày 06-6-2008 của Chính phủ về việc tăng cường quản lý, chấn chỉnh hoạt động khai thác các mỏ đá, nhằm đảm bảo an toàn trong khai thác. Góp ý sửa đổi, bổ sung Nghị định 06/CP ngày 20/01/1995 quy định chi tiết một số điều của Bộ luật Lao động về an toàn lao động, vệ sinh lao động.

- Góp ý kiến với Bộ Lao động TBXH và tham gia hội thảo xây dựng đề cương dự thảo Luật An toàn vệ sinh lao động.

- Góp ý kiến với Bộ Lao động TBXH về việc xây dựng hệ thống quy chuẩn quốc gia về an toàn vệ sinh lao động; kế hoạch chỉnh sửa Danh mục nghề, công việc độc hại, nguy hiểm và đặc biệt độc hại, nguy hiểm; Các công việc cấm sử dụng lao động nữ và trẻ em; Góp ý Dự thảo Báo cáo nghiên cứu khả năng VN tham gia Công ước 184 về An toàn trong nông nghiệp, Báo cáo tình hình thực hiện Khuyến nghị 164 về an toàn, vệ sinh lao động và Nghị định thư năm 2002 bổ sung Công ước 155.

- Góp ý kiến với Bộ Y tế về sửa đổi, bổ sung Thông tư 13/BYT-TT ngày 24-10-1996 hướng dẫn thực hiện quản lý vệ sinh lao động, sức khỏe người lao động và bệnh nghề nghiệp;

- Góp ý hoàn thiện 7 bộ Tiêu chuẩn Nhà nước về An toàn thiết bị với Tổng cục Tiêu chuẩn-Đo lường Chất lượng.

- Góp ý dự thảo Chỉ thị của Bộ Y tế về việc tăng cường công tác vệ sinh lao động, phòng chống bệnh nghề nghiệp trong ngành y tế, Quy chế tổ chức và hoạt động của hệ thống làm công tác bảo hộ lao động trong các cơ sở y tế.

- Tham gia với Bộ Lao động TBXH hoàn chỉnh 3 tập đề cương bài giảng huấn luyện BHLĐ cho cán bộ Thanh tra ATVSLĐ, người sử dụng lao động, cán bộ an toàn về chuyên ngành an toàn Điện, Xây dựng, Khai thác mỏ. Giảng bài huấn luyện mẫu cho lớp của Bộ Lao động TBXH bồi dưỡng cán bộ Y tế và Công đoàn các tỉnh về Tổ chức kiểm tra BHLĐ và Tổ chức hoạt động của mạng lưới an toàn vệ sinh viên; Tham gia huấn luyện xây dựng nguồn giảng viên An toàn lao động của Bộ Lao động TBXH.

Ngoài ra, TLĐ đã Chỉ đạo các LĐLĐ, CĐ ngành tham gia xây dựng các văn bản hướng dẫn và chỉ thị của địa phương về công tác đảm bảo an toàn vệ sinh lao động, bảo vệ môi trường, phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước địa phương, ngành hướng dẫn các cấp CĐ thực hiện tốt các chương trình phối hợp liên ngành về bảo vệ môi trường, an toàn vệ sinh thực phẩm...

2/ Tổ chức và tham gia tuyên truyền về BHLĐ cho người lao động và người sử dụng lao động

Các cấp CĐ đã sử dụng nhiều hình thức tuyên truyền kiến thức về kỹ thuật an toàn vệ sinh LĐ, pháp luật BHLĐ, nội quy an toàn lao động - PCCN. Theo báo cáo của 73/83 LĐLĐ và CĐ ngành TW, năm 2008 các CĐ đã tổ chức treo 158.497 khẩu hiệu, Panô, tranh BHLĐ, phân phát 641.778 tờ gấp, 43.093 bản tài liệu, đĩa CD về ATVSLĐ, đăng tải 1473 bài báo về gương tốt, các vụ TNLĐ, các văn bản, hướng dẫn BHLĐ trên báo chí của CĐ các cấp như Báo Lao động, Tạp chí BHLĐ, Tạp chí Lao động và CĐ của TLĐLĐVN, các báo Người lao động của các LĐLĐ tỉnh, các tạp chí Công đoàn của một số LĐLĐ tỉnh, CĐ ngành. Hầu hết các LĐLĐ tỉnh đã có chương trình phối hợp với Đài Phát thanh truyền hình Tỉnh duy trì chuyên mục ATVSLĐ hàng tháng của Công đoàn. Trong năm, các cấp CĐ đã cùng với các đài phát thanh, truyền hình từ Trung ương đến địa phương phát đi 3169 tin, bài về ATVSLĐ. Ví dụ LĐLĐ tỉnh Bình Thuận đã xây dựng và phát trên TV tỉnh 4 đoạn phim tuyên truyền vầ ATLĐ, LĐLĐ Quảng Ngãi phát 3 đoạn phim phóng sự... Các cấp CĐ đã tổ chức 1.074 cuộc toạ đàm về BHLĐ với 29.633 người tham dự. Một số CĐ tỉnh, ngành như LĐLĐ tỉnh Nam Định, CĐ TCty Hàng hải VN... đã tổ chức cho công nhân lao động tham gia thi viết bài tìm hiểu về an toàn lao động, CĐ Tập đoàn Than-Khoáng sản VN tổ chức thi vẽ tranh BHLĐ... đã có tác dụng tốt trong công tác tuyên truyền pháp luật BHLĐ cho người lao động. Nhiều LĐLĐ tỉnh, CĐ ngành TW đã in và phát cho người lao động các tài liệu phổ biến kỹ thuật an toàn vệ sinh lao động và pháp luật BHLĐ, ví dụ CĐ Giao thông vận tải VN tổ chức in và phát cho NLĐ 2 cuốn sổ tay với 4000 bản, phối hợp với Cục Y tế của ngành in, phát đi 1200 cuốn Sổ tay An toàn vệ sinh viên; CĐ Bưu điện VN phối hợp với chuyên môn biên soạn và phổ biến 4 cuốn tài liệu huấn luyện.

Triển khai các nội dung hoạt động năm 2008 thuộc Hoạt động 2, Dự án 6 "Đẩy mạnh phong trào quần chúng làm công tác BHLĐ trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá" đã triển khai các nội dung thuộc Chương trình quốc gia về BHLĐ hỗ trợ triển khai phát triển phong trào quần chúng làm BHLĐ theo chiều sâu:

- Tổ chức 4 lớp tập huấn BHLĐ cho 260 cán bộ CĐ cơ sở và an toàn vệ sinh viên tại các LĐLĐ tỉnh Hà Giang, Quảng Bình, Ninh Thuận và Kiên Giang.

- Tổ chức biên soạn, in và phát cho các LĐLĐ tỉnh, CĐ ngành TW 3000 tờ tranh (2 loại), 7828 tờ gấp (3 loại), 1 cuốn sổ tay với 1500 bản phổ biến kiến thức an toàn cho CNLĐ trong ngành xây dựng.

- Xây dựng 6 Góc BHLĐ điểm tại 5 LĐLĐ tỉnh Thái Bình, Đà Nẵng, Bình Định, Kon tum, Tiền Giang để tuyên truyền BHLĐ cho CNLĐ. Tiếp tục theo dõi hoạt động của các Góc BHLĐ đã xây dựng năm 2007 tại các LĐLĐ tỉnh Thái nguyên, Vĩnh phúc, Hà Tây, Hải Phòng, Nam Định.

- Trong năm 2008, các cấp CĐ tham gia các hoạt động tuyên truyền về bảo vệ môi trường, phối hợp với các Sở Tài nguyên và Môi trường tổ chức các hoạt động hưởng ứng ngày môi trường thế giới và năm vì hành tinh trái đất, vận động Chiến dịch “Trồng 3 tỷ cây xanh vì hành tinh”, điển hình như LĐLĐ Vĩnh Phúc tham gia vận động trồng được 155.654 cây, LĐLĐ Hải Dương trồng được 105.318 cây, Hà Nam trồng trên 80.000 cây, Đồng Nai trồng thêm 903.432 m2 cây xanh, thảm cỏ, CĐ Quốc phòng vận động trồng được 62.000 cây...

3/ Củng cố mạng lưới An toàn vệ sinh viên ở cơ sở, tổ chức Hội thi An toàn vệ sinh viên giỏi ở cấp cơ sở và cấp tỉnh, CĐ Ngành TW

Tiếp tục triển khai thực hiện Nghị quyết 5b của Ban Chấp hành TLĐ LĐVN khoá IX, các cấp CĐ tiếp tục củng cố đội ngũ ATVSV. Theo báo cáo chưa đầy đủ của các LĐLĐ tỉnh, CĐ ngành TW, toàn quốc hiện có 156.400 ATVSV. Trong năm 2008, đội ngũ cán bộ BHLĐ của CĐ các cấp và mạng lưới ATVSV có sự thay đổi lớn do đại hội  CĐ các cấp. Tiếp tục phát huy kết quả Hội thi ATVSV giỏi toàn quốc của TLĐ năm 2007, nhiều LĐLĐ tỉnh và CĐ ngành TW, đã có kế hoạch và tiếp tục chỉ đạo các CĐ cấp  dưới phối hợp với NSDLĐ tổ chức Hội thi ATVSV giỏi ở cơ sở. Có 254 Hội thi cấp trên cơ sở và cấp cơ sở, 12 hội thi cấp tỉnh, Ngành đã được tổ chức trong năm 2008. Một số LĐLĐ mở rộng đối tượng thi tới cả cán bộ BHLĐ của các cơ sở (Bắc Kạn, Hà Tĩnh, Bình Dương...) hoặc phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trưởng Tỉnh tổ chức thi BHLĐ-Bảo vệ môi trường (TT-Huế, An Giang,...). LĐLĐ Thừa Thiên - Huế phối hợp với Đài PTTH Huế phát trên TV Hội thi ATVSV giỏi của Tỉnh, có tác dụng tốt để tuyên truyền rộng rãi kiến thức về BHLĐ, bảo vệ môi trường.

4/ Triển khai các nội dung hoạt động hàng năm về BHLĐ của CĐ

- Phong trào “Xanh - Sạch - Đẹp, Bảo đảm an toàn vệ sinh lao động” tiếp tục được duy trì và phát triển ở các DN, cơ quan. Ngay từ đầu năm 2008 nhiều LĐLĐ tỉnh và CĐ Ngành TW tổ chức đăng ký các danh hiệu thi đua, xây dựng các đơn vị mẫu mực về ATLĐ, các công trình cải thiện điều kiện làm việc, lấy thành tích chào mừng Đại hội CĐ cấp Tỉnh, Ngành và ĐH X Công đoàn VN. Phong trào vận động CNVCLĐ phát huy sáng kiến cải thiện điều kiện làm việc được duy trì và phát triển ở nhiều DN có tổ chức CĐ, như các cấp CĐ thành phố Đà Nẵng có 162 đề tài, 669 sáng kiến cải thiện điều kiện làm việc, các CĐ cơ sở thuộc LĐLĐ Tuyên Quang có 21 sáng kiến...

- Các cấp CĐ tổ chức kiểm tra, hướng dẫn BHLĐ 9.425 cơ sở, tham gia với Liên ngành kiểm tra, hướng dẫn tại 8.990 cơ sở, cùng NSDLĐ tự kiểm tra 10.880 CS. Qua các đợt kiểm tra, Công đoàn các cấp đã kiến nghị với người sử dụng lao động khắc phục hàng trăm nghìn nguy cơ xảy ra TNLĐ-BNN, thực hiện đúng các quy định pháp luật về chế độ chính sách đối với người lao động, đặc biệt là chế độ tự kiểm tra, huấn luyện về ATLĐ của DN, chế độ BHXH, chế độ bồi thường cho người bị tai nạn lao động để bảo vệ quyền lợi hợp pháp và chính đáng của NLĐ. Qua kiểm tra, các cấp CĐ cũng hướng dẫn cơ sở làm đúng các quy định pháp luật và đẩy mạnh việc tổ chức phong trào quần chúng làm BHLĐ.

- Tổ chức và phối hợp với các cơ quan chức năng cùng cấp, NSDLĐ tổ chức huấn luyện BHLĐ cho 1.128.547 CNLĐ, ATVSV, cán bộ CĐ. TLĐ tổ chức 2 lớp tập huấn cho cho 97 cán bộ công đoàn làm BHLĐ của 58 LĐLĐ cấp tỉnh và 19 CĐ ngành TW, Công đoàn TCty trực thuộc TLĐ để tăng cường năng lực kiểm tra, giám sát việc thực hiện chế độ chính sách về BHLĐ và tiếp tục huấn luyện cho các cán bộ ATVSLĐ ở công đoàn cấp trên cơ sở và cơ sở.

- Các cấp CĐ đã tổ chức thăm hỏi 2.101 nạn nhân hoặc gia đình nạn nhân bị TNLĐ, BNN có hoàn cảnh khó khăn.

- Viện Nghiên cứu KTKT Bảo hộ lao động tổ chức nghiên cứu, thực hiện 01 đề tài nghiên cứu độc lập cấp Nhà nước, 40 đề tài, nhiệm vụ KHCN cấp Bộ và 7 đề tài cấp cơ sở về BHLĐ, 6 nhiệm vụ quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường, 2 dự án SX thử nghiệm. Thực hiện dự án 7 thuộc chương trình Quốc gia về BHLĐ năm 2008 với các nội dung:

+ Thiết kế một số cơ cấu, thiết bị cải thiện môi trường và điều kiện làm việc đặc trưng theo khu vực và 8 mẫu hệ thống thiết bị;

+ Thiết kế 3 hệ thống thiết bị thử nghiệm mũ an toàn, dây an toàn và giầy an toàn;

+ Thiết kế hệ thống thử nghiệm điện trường, cung cấp điện, nối đất, hệ thống thí nghiệm bức xạ quang học;

+ Thiết kế các hệ thống cho xưởng sản xuất thiết bị môi trường, xây dựng xưởng sản xuất;

+ Mua sắm một số thiết bị phòng thí nghiệm.

+ Tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ điều tra, khảo sát từ năm 2007 (đã nghiệm thu xong 5 nội dung với kết quả 3 nội dung đạt xuất sắc, 2 nội dung đạt khá).

III. CÁC HOẠT ĐỘNG TUẦN LỄ QUỐC GIA ATVSLĐ-PCCN 2009

1. Chỉ đạo các cấp Công đoàn toàn quốc tham gia tổ chức TLQG ATVSLĐ-PCCN 2009 (văn bản số 2163/TLĐ ngày 02/12/2008 và văn bản số 163/TLĐ ngày 10/02/2009 của Đoàn Chủ tịch TLĐ), tập trung vào việc phối hợp với Liên ngành tổ chức các hoạt động hưởng ứng Tuần lễ ở địa phương, Ngành; Thông tin, tuyên truyền nâng cao nhận thức của người lao động và người sử dụng lao động trong công tác Bảo hộ lao động; Củng cố mạng lưới An toàn vệ sinh viên, tổ chức Hội thi An toàn vệ sinh viên giỏi và các hoạt động ngăn ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, tự cải thiện điều kiện làm việc tại nơi làm việc; Tăng cường công tác kiểm tra giám sát và hướng dẫn tổ chức thực hiện công tác BHLĐ ở cơ sở; Thăm hỏi, động viên các nạn nhân và gia đình nạn nhân bị TNLĐ hoặc BNN đang gặp nhiều khó khăn.

2. Thành lập Ban chỉ đạo Tuần lễ của TLĐ. Xây dựng kế hoạch chi tiết và phân công nhiệm vụ cụ thể với các Ban, đơn vị tham gia các hoạt động hưởng ứng Tuần lễ, đặc biệt là LĐLĐ tỉnh Lâm Đồng, nơi tổ chức lễ phát động Tuần lễ Quốc gia.

3. Chuẩn bị tham gia các hoạt động liên ngành và tổ chức các hoạt động Tuần lễ của TLĐ tại Lâm Đồng (Thi An toàn vệ sinh viên giỏi, thăm hỏi 10 gia đình nạn nhân bị TNLĐ, BNN).

4. Chuẩn bị họp báo trong hệ thống Công đoàn, giao nhiệm vụ cho các cơ quan báo chí trong hệ thống CĐ đẩy mạnh tuyên truyền trước, trong và sau Tuần lễ, đăng tải các điển hình về ATVSLĐ...

5. TLĐ in 20.000 tờ tranh và 20.000 tờ gấp để phát cho các LĐLĐ tỉnh, CĐ ngành TW chuẩn bị tổ chức Tuần lễ năm 2009.

6. Theo báo cáo, đến nay đã có 83/83 LĐLĐ tỉnh, CĐ Ngành TW, CĐ các Tập đoàn, TCTy trực thuộc TLĐ có chương trình, kế hoạch tổ chức hoặc phối hợp tổ chức các hoạt động hưởng ứng TLQG ATVSLĐ-PCCN năm 2009.

Phùng Huy Dật